Προστασία δεδομένων: τα δικαιώματά μας με τον GDPR και πως τα ασκούμε

 

Τα προσωπικά μας δεδομένα έχουν αξία, για εμάς και για τις εταιρείες που τα συλλέγουν. Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων μάς δίνει συγκεκριμένα δικαιώματα. Ας δούμε ποια είναι και πώς τα ασκούμε στην πράξη.

Κάθε μέρα αφήνουμε ψηφιακά ίχνη: στοιχεία σε e-shops, κάρτες πόντων σε σούπερ μάρκετ, λογαριασμούς σε εφαρμογές, αιτήσεις σε υπηρεσίες.

Πολλοί πιστεύουμε ότι από τη στιγμή που δώσαμε κάπου τα στοιχεία μας, δεν έχουμε πια κανέναν έλεγχο. Στην Ευρώπη όμως αυτό δεν ισχύει.

Τι είναι ο GDPR;

Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR) είναι ο ευρωπαϊκός κανονισμός που εφαρμόζεται από τον Μάιο του 2018 σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρα και στην Ελλάδα.

Ορίζει πώς οι εταιρείες και οι οργανισμοί μπορούν να συλλέγουν και να επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα, και δίνει σε εμάς, τα υποκείμενα των δεδομένων, συγκεκριμένα δικαιώματα.

Τι θεωρείται προσωπικό δεδομένο;

Προσωπικό δεδομένο είναι κάθε πληροφορία που μπορεί να οδηγήσει στην ταυτοποίηση ενός προσώπου: όνομα, τηλέφωνο, email, διεύθυνση, αλλά και μια διεύθυνση IP, δεδομένα τοποθεσίας ή μια φωτογραφία.

Ορισμένες κατηγορίες, όπως τα δεδομένα υγείας και τα βιομετρικά δεδομένα, θεωρούνται ειδικές και προστατεύονται ακόμη πιο αυστηρά.

Τα βασικά μας δικαιώματα

Ο GDPR μάς δίνει μια σειρά από δικαιώματα που μπορούμε να ασκήσουμε απέναντι σε κάθε εταιρεία που επεξεργάζεται τα δεδομένα μας:

• Δικαίωμα πρόσβασης: να μάθουμε ποια δεδομένα μας έχει μια εταιρεία και πώς τα χρησιμοποιεί
• Δικαίωμα διόρθωσης: να ζητήσουμε να διορθωθούν ανακριβή στοιχεία
• Δικαίωμα διαγραφής: το λεγόμενο «δικαίωμα στη λήθη», υπό προϋποθέσεις
• Δικαίωμα φορητότητας: να πάρουμε τα δεδομένα μας σε μορφή που μπορεί να μεταφερθεί αλλού
• Δικαίωμα εναντίωσης: να αρνηθούμε, για παράδειγμα, τη χρήση των δεδομένων μας για άμεσο marketing
• Δικαίωμα ανάκλησης συγκατάθεσης: να αποσύρουμε μια συγκατάθεση που δώσαμε, οποιαδήποτε στιγμή

Πώς ασκούμε ένα δικαίωμα

Η διαδικασία είναι πιο απλή απ' όσο φαντάζεται κανείς. Στην πολιτική απορρήτου κάθε εταιρείας αναφέρεται πώς μπορούμε να επικοινωνήσουμε, συχνά μέσω ενός ειδικού email ή μέσω του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων (DPO).

Στέλνουμε ένα σύντομο και σαφές αίτημα, αναφέροντας ποιο δικαίωμα ασκούμε. Η εταιρεία πρέπει να απαντήσει χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και κατά κανόνα εντός ενός μήνα, προθεσμία που μπορεί να παραταθεί σε σύνθετες περιπτώσεις.

Πολλές μεγάλες πλατφόρμες προσφέρουν επίσης εργαλεία λήψης δεδομένων, όπως το Google Takeout, που μας επιτρέπουν να κατεβάσουμε ένα αντίγραφο των δεδομένων μας με λίγα κλικ.

Αν δεν πάρουμε απάντηση

Αν μια εταιρεία αγνοήσει το αίτημά μας ή πιστεύουμε ότι παραβιάζει τον κανονισμό, μπορούμε να υποβάλουμε καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, την ανεξάρτητη ελληνική αρχή, μέσω της ιστοσελίδας της dpa.gr.

Τα δικαιώματά μας δεν είναι θεωρία. Είναι εργαλεία, και λειτουργούν όταν τα χρησιμοποιούμε.

Καθημερινές συνήθειες προστασίας

Ο νόμος μας προστατεύει, αλλά η πρόληψη ξεκινά από εμάς. Πριν δώσουμε στοιχεία, αναρωτιόμαστε αν είναι πραγματικά απαραίτητα. Ένας διαγωνισμός στα social media δεν χρειάζεται τον ΑΦΜ μας.

Χρησιμοποιούμε διαφορετικό email για εγγραφές σε newsletters και προσφορές. Και ελέγχουμε τακτικά τις άδειες των εφαρμογών στο κινητό μας, αφαιρώντας όσες δεν χρειάζονται πρόσβαση σε τοποθεσία, επαφές ή μικρόφωνο.

Όταν συμβαίνει διαρροή

Αν μια εταιρεία υποστεί παραβίαση δεδομένων που ενέχει υψηλό κίνδυνο για εμάς, είναι υποχρεωμένη να μας ενημερώσει. Σε αυτή την περίπτωση, αλλάζουμε αμέσως τους κωδικούς μας και είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με ύποπτα email και μηνύματα.

Τα δεδομένα των παιδιών

Ο GDPR δίνει ιδιαίτερη προσοχή στα δεδομένα των παιδιών. Για υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας που βασίζονται στη συγκατάθεση, κάτω από ένα όριο ηλικίας απαιτείται η συγκατάθεση των γονέων. Στην Ελλάδα το όριο αυτό έχει οριστεί στα 15 έτη.

Αυτό σημαίνει ότι οι γονείς έχουν σημαντικό ρόλο στο ποιες εφαρμογές χρησιμοποιούν τα παιδιά και τι δεδομένα μοιράζονται.

Αξίζει να εξηγούμε στα παιδιά, με απλά λόγια, γιατί δεν δίνουμε διεύθυνση, τηλέφωνο ή σχολείο σε άγνωστους, είτε σε παιχνίδια είτε σε κοινωνικά δίκτυα.

Η εκπαίδευση στην προστασία δεδομένων ξεκινά από νωρίς και είναι ίσως η πιο διαρκής προστασία που μπορούμε να τους δώσουμε.

Συμπέρασμα

Η προστασία δεδομένων δεν αφορά μόνο νομικούς και μεγάλες εταιρείες. Αφορά τον καθένα μας, κάθε φορά που συμπληρώνουμε μια φόρμα ή εγκαθιστούμε μια εφαρμογή.

Γνωρίζοντας τα δικαιώματά μας, αποκτάμε ξανά τον έλεγχο πάνω σε κάτι που μας ανήκει.

Γιατί τα δεδομένα μας είναι κομμάτι του εαυτού μας και αξίζουν σεβασμό.