Trackers: ποιος μας παρακολουθεί όταν σερφάρουμε και πώς τον σταματάμε

 

Κάθε φορά που ανοίγουμε μια ιστοσελίδα, δεν μας «βλέπει» μόνο αυτή. Μαζί της φορτώνουν συχνά δεκάδες trackers που καταγράφουν τι κάνουμε. Ας δούμε ποιοι είναι, πώς λειτουργούν και πώς περιορίζουμε αυτή τη διαρροή δεδομένων.

Έχουμε όλοι ζήσει εκείνη την περίεργη στιγμή: ψάχνουμε ένα ζευγάρι παπούτσια σε ένα e-shop και για μέρες βλέπουμε τα ίδια παπούτσια σε διαφημίσεις σε εντελώς άσχετες σελίδες.

Δεν είναι σύμπτωση. Είναι το αποτέλεσμα των trackers, μικρών κομματιών κώδικα που μας ακολουθούν από site σε site.

Τι είναι οι trackers;

Οι trackers είναι τεχνολογίες που συλλέγουν πληροφορίες για τη συμπεριφορά μας στο Internet: ποιες σελίδες επισκεπτόμαστε, πόση ώρα μένουμε, σε τι κάνουμε κλικ και τι αγοράζουμε.

Συνήθως ανήκουν σε τρίτες εταιρείες, όπως διαφημιστικά δίκτυα και υπηρεσίες ανάλυσης, και όχι στην ιστοσελίδα που επισκεπτόμαστε.

Πώς λειτουργούν

Οι πιο συνηθισμένες τεχνικές παρακολούθησης είναι:

• Cookies τρίτων: μικρά αρχεία που αφήνει μια τρίτη εταιρεία και αναγνωρίζει σε πολλά διαφορετικά sites
• Pixels παρακολούθησης: αόρατες εικόνες μεγέθους ενός pixel σε σελίδες και email
• Scripts ανάλυσης: κώδικας που καταγράφει κινήσεις, κλικ και χρόνο παραμονής
• Browser fingerprinting: αναγνώριση της συσκευής μας από τα τεχνικά της χαρακτηριστικά
• Κουμπιά κοινωνικών δικτύων: τα κουμπιά «Μου αρέσει» ή «Κοινοποίηση» μπορεί να ενημερώνουν την πλατφόρμα για την επίσκεψή μας

Γιατί το λέμε «διαρροή»

Κάθε tracker από μόνος του μπορεί να φαίνεται αθώος. Όταν όμως τα δεδομένα από πολλά sites συνδυάζονται, δημιουργείται ένα λεπτομερές προφίλ: ενδιαφέροντα, συνήθειες, ακόμη και ευαίσθητες πληροφορίες, όπως θέματα υγείας που ψάξαμε.

Αυτό το προφίλ χρησιμοποιείται κυρίως για στοχευμένες διαφημίσεις, αλλά τα δεδομένα μπορεί να διακινούνται και ανάμεσα σε εταιρείες που δεν γνωρίζουμε καν.

Τα cookie banners δεν είναι διακοσμητικά

Στην Ευρώπη, χάρη στον GDPR και στη νομοθεσία για την ηλεκτρονική επικοινωνία, οι ιστοσελίδες πρέπει να ζητούν τη συγκατάθεσή μας για μη απαραίτητα cookies.

Αντί να πατάμε αυτόματα «Αποδοχή όλων», αξίζει να επιλέγουμε «Απόρριψη» ή να ρυθμίζουμε μόνο τα απαραίτητα. Είναι ένα μικρό κλικ με μεγάλη διαφορά.

Κάθε «Αποδοχή όλων» είναι μια υπογραφή. Αξίζει να ξέρουμε τι υπογράφουμε.

Browsers με προστασία

Η επιλογή browser παίζει σημαντικό ρόλο. Ο Firefox διαθέτει την Ενισχυμένη προστασία από καταγραφή, που μπλοκάρει γνωστούς trackers από προεπιλογή. Το Brave μπλοκάρει trackers και διαφημίσεις μέσω των Shields. Το Safari διαθέτει την Έξυπνη αποτροπή παρακολούθησης.

Σε όποιον browser κι αν χρησιμοποιούμε, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στις ρυθμίσεις απορρήτου και να επιλέξουμε αυστηρότερο επίπεδο προστασίας.

Επεκτάσεις που βοηθούν

Επεκτάσεις όπως το uBlock Origin στον Firefox, ή η εκδοχή uBlock Origin Lite στον Chrome, μπλοκάρουν όχι μόνο διαφημίσεις αλλά και πολλούς trackers. Το Privacy Badger του Electronic Frontier Foundation μαθαίνει να εντοπίζει trackers με βάση τη συμπεριφορά τους.

Δεν χρειάζεται να εγκαταστήσουμε πολλές επεκτάσεις. Μία ή δύο αξιόπιστες είναι αρκετές.

Και στο κινητό

Οι εφαρμογές έχουν τους δικούς τους trackers. Στο iPhone, η λειτουργία Διαφάνεια παρακολούθησης εφαρμογών μάς επιτρέπει να αρνηθούμε σε μια εφαρμογή την άδεια να μας παρακολουθεί σε άλλες εφαρμογές.

Στο Android, μπορούμε να διαγράψουμε το διαφημιστικό αναγνωριστικό από τις ρυθμίσεις απορρήτου. Ένα φιλτραρισμένο DNS μπλοκάρει επίσης πολλούς trackers σε επίπεδο συσκευής.

Email και παρακολούθηση

Οι trackers δεν ζουν μόνο στις ιστοσελίδες. Πολλά διαφημιστικά email περιέχουν pixels παρακολούθησης, που ενημερώνουν τον αποστολέα αν και πότε ανοίξαμε το μήνυμα.

Πολλές σύγχρονες υπηρεσίες email φορτώνουν τις εικόνες μέσω δικών τους servers, κάτι που δυσκολεύει τον αποστολέα να δει την πραγματική μας διεύθυνση IP. Στο iPhone, η λειτουργία Προστασία απορρήτου στο Mail κρύβει επίσης αν ανοίξαμε ένα μήνυμα.

Μια απλή πρακτική είναι να απεγγραφόμαστε από newsletters που δεν διαβάζουμε πια. Λιγότερα email σημαίνουν λιγότερη παρακολούθηση και πιο καθαρά εισερχόμενα.

Και φυσικά δεν ανοίγουμε συνδέσμους από ύποπτα μηνύματα, γιατί εκτός από trackers μπορεί να οδηγούν σε σελίδες phishing.

Συμπέρασμα

Οι trackers είναι αόρατοι, αλλά η επίδρασή τους στην ιδιωτικότητά μας είναι πολύ πραγματική. Με έναν browser που μας προστατεύει, μια καλή επέκταση και λίγη προσοχή στα cookie banners, μπορούμε να μειώσουμε δραστικά το πόσα δεδομένα αφήνουμε πίσω μας.

Γιατί το να σερφάρουμε δεν πρέπει να σημαίνει ότι μας ακολουθούν.